ქარEng
A Conversation About Letterforms

საუბარი ასოებზე

ქეთევან ლომიძე ოცი წელია ქართულ შრიფტებზე მუშაობს. ვესაუბრეთ იმაზე, რატომ არის მხედრული ასე რთული და რატომ არის ეს კარგი.

ნომერი
№ 04
ფორმა
საუბარი
ავტორი
თამარ გელაშვილი
საუბარი
ქეთევან ლომიძე
თარიღი
მოცულობა
2 წუთი

tan — დავიწყოთ იმით, რაც ყველას აინტერესებს. რატომ არის ქართული შრიფტები ასე ცოტა?

ქ.ლ. — იმიტომ, რომ ძვირია და მცირე ბაზარია. მაგრამ ეს არასრული პასუხია. მთავარი მიზეზი ისაა, რომ მხედრული რთული დასახატია. აქ არ არის სამი ან ოთხი ძირითადი ფორმა, როგორც ლათინურში. თითქმის ყოველ ასოს თავისი ლოგიკა აქვს.

tan — ეს პრობლემაა თუ თვისება?

ქ.ლ. — თვისებაა. მაგრამ ის თვისება, რომელიც სამუშაოს სამჯერ ზრდის. ლათინურ შრიფტში თუ „n“ გამოგივიდა, უკვე გაქვს „m“, „h“, „r“ და ნახევარი „u“. ქართულში ასეთი ეკონომია არ არსებობს.

ლათინური ანბანი ერთი ოჯახია. მხედრული — ოცდაცამეტი ინდივიდი, რომლებიც შემთხვევით ერთ ოთახში მოხვდნენ.

tan — და მაინც მუშაობს.

ქ.ლ. — შესანიშნავად მუშაობს. სწორედ ეს არის საინტერესო. თვალი ძალიან სწრაფად სწავლობს ამ ოცდაცამეტი ფორმის გარჩევას, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ისინი ერთმანეთს არ ჰგვანან. ლათინურში „rn“ და „m“ შორის აირევი. ქართულში თითქმის არაფერი აირევა.

ვერტიკალები და ტანი

tan — რას უყურებთ პირველ რიგში, როცა ახალ შრიფტს აფასებთ?

ქ.ლ. — რიტმს. მხედრულს აქვს ძალიან მკაფიო ვერტიკალური რიტმი — ასოების ტანი, რომელიც ერთ ხაზზე ზის, და მისგან ზემოთ და ქვემოთ გამავალი ელემენტები. თუ ეს რიტმი დარღვეულია, ტექსტი დაღლის მკითხველს, თუნდაც ცალკეული ასოები ლამაზი იყოს.

tan — ვებ-ტიპოგრაფიაში რა იცვლება?

ქ.ლ. — ინტერხაზური მანძილი. ეს ყველაზე ხშირი შეცდომაა. ქართულს ლათინურზე მეტი ჰაერი სჭირდება, რადგან ზედა და ქვედა ელემენტები უფრო გრძელია. თუ ლათინურისთვის შერჩეულ ინტერვალს პირდაპირ ქართულზე გადაიტან, ხაზები ერთმანეთს მიეკვრება. ეს არ არის გემოვნების საკითხი — ეს გაზომვადია.


tan — რას ურჩევდით მათ, ვინც ქართულ ვებგვერდს აკეთებს?

ქ.ლ. — ორ რამეს. პირველი: არ გამოიყენოთ ლათინური შრიფტის მეტრიკა ქართულისთვის. მეორე: არ დაწეროთ ქართული მთავრულით მხოლოდ იმიტომ, რომ დიზაინში ლამაზად გამოიყურება. მთავრული არსებობს და ლეგიტიმურია, მაგრამ მას თავისი ადგილი აქვს. ნავიგაციის მენიუ ის ადგილი არ არის.